به ما بپیوندید
ثبت نام کنید
ورود به سایت
نام کاربری

رمز عبور

چنانچه تاکنون عضو این سایت نشده اید می توانید با تکمیل فرم مخصوص عضویت به جمع کاربران این سایت بپیوندید و از امكانات مخصوص كاربران استفاده نمائيد .
عضويت سريع
شناسه :
نام اصلي:
ايميل:
تايپ مجدد:
رمز عبور:
تايپ مجدد:
 

نويسنده: داريوش شهبازي


 در اين مقاله به شكار در تهران قديم مي پردازيم و بدين منظور عنوان هاي پايين را شرحي مختصر مي آوريم:

    1- لغت شكار

    

    

    2- پيشينه شكار در گستره تهران

    

    

    3- شكارگاه هاي تهران

    

    

    4- حيواناتي كه در گذشته اطراف تهران زيستگاهشان بود

    

    

    5- نحوه شكار

    

    

    6- آيين و رسوم شكار

    

    

    7- قوانين منع شكار

    

    

    1- شكار در لغت به معناي كشتن و يا زنده گرفتن حيواني به دست آدمي است. گو اينكه در گذشته شكار بيشتر جهت تامين گوشت و البته براي شاهان و درباريان جزو تفريحات آنان بوده، ولي امروزه اهداف متعددي بر آن مترتب است:

    

    

    الف: تجارت و صادرات پوست، مو، گوشت، عاج و...

    

    

    ب: فعاليت ورزشي و تفريحي

    

    

    ج: زنده گيري براي باغ وحش ها و اهداف ديگر

    

    

    د: گرفتن مار و عقرب و غيره جهت تهيه دارو...

    

    

    هـ : تهيه گوشت...

    

    

    ايرانيان در بين ديگر اقوام و ملل كهنسال جهان به اسب سواري و شكار شهرت دارند، در آثار شاعران و نويسندگان ايران از پيشينه ديرينه شكار بارها سخن رفته است.

    

    

    اولتاريوس آلماني در اواسط قرن يازدهم هجري وارد ايران مي شود و از شكار و آيين در اين سرزمين ياد كرده است.

    

    

    سرهنگ دروويل در دوران فتحعلي در تهران بوده )1810 ميلادي( در سخن از شكار مي نويسد، ايرانيان شيفته سياحت و شكار و زيارت اند.

    

    

    دكتر پولاك، طبيب ناصرالدين شاه كه در اوايل سلطنت او در ايران زندگي مي كرد، مي گويد: شكار در سراسر مملكت براي همه كس مجاز است، به استثناي شكارگاه هاي سلطنتي كه در مجاورت پايتخت است. شكار نسبتا زياد است. بيشتر تفنگ هاي اروپايي كه به تفنگ انگليسي شهرت دارد، مورد استفاده قرار مي گيرد.

    

    

    ليدي شيل، همسر سفير انگليس در تهران در دوره ناصري مي گويد: در بيابان هاي اطراف ورامين تعداد زيادي گورخر وجود دارد كه ايراني ها كباب خوشمزه اي از گوشت آن تهيه مي كنند. علي رغم اينكه گورخر تك سم است و غيرنشخواركننده، مانند الاغ، اسب و...

    

    

    2- گستره تهران يعني منطقه بسيار وسيع دامنه هاي جنوبي كوه هاي شميران و رشته كوه البرز كه بسيار پر آب و علف بوده است، از گذشته هاي بسيار دور كه به پيش از اسلام و دوران باستان مي رسد، زيستگاه حيوانات مختلفي بوده و اين امر خود سبب گردآمدن ايرانيان در اينجا و سكناگزيدن ايشان در اين محل بوده است.

    

    

    مي دانيم سابقه زندگي آدمي اعم از آرياييان و نيز پيش از ايشان در پهنه جنوبي كوه البرز تا 9 هزار سال قبل مي رسد. آدمي از بدو خلقت از گياهان و حيواناتي كه شكار مي كرده است، غذاي خود را تامين مي نمود. بنابراين پيشينه شكار را در اين گستره از ابتداي سكونت ايرانيان در اينجا بايد لحاظ كنيم.

    

    

    3- شكار در اطراف تهران تا پيش از پايتختي اش در اختيار عموم مردم بود، گو اينكه پادشاهان حكومت هاي قبل از قاجاريه هم بدان توجه داشته اند. از آن جمله يكي از توجهات شاه طهماسب در احداث حصار تهران همين امر شكار در اينجا بوده است، ولي پس از استقرار شاهان قجر در اين شهر تمامي اطراف تهران آن روز كه همان حصار صفوي و بعد حصار ناصري بود، به شكارگاه هاي سلطنتي تبديل گشت و بدين ترتيب شكار در اين مناطق از اختيار مردم عام خارج شد.

    

    

    بديهي است خارج از حصار كه بيابان بود، زيستگاه وحوش به شمار مي رفت و چه بسا تهراني ها به محض خروج از دروازه ها با خرگوش، آهو و... و به تبع آنها درندگاني چون پلنگ، گرگ، شغال و كفتار و... روبرو مي گشتند و از اين روست كه در تهران قديم ايام نه چندان دور دوشان تپه، فرح آباد، مسگرآباد، سلطنت آباد، دولاب، سرخه حصار، ولنجك، آبادي هاي شميران، جاجرود، شهرستانك، ورامين، فيروز بهرام، كن، سولقان و... همگي شكارگاه هاي سلطنتي به شمار مي رفتند و نام اين نقاط در اسناد قاجاري در سخن از شكار بارها به ميان آمده است.

    

    

    4- چنانچه سفرنامه هاي مادام كارلاسرنا، ليدي شيل، دكتر پولاك، دكتر فودريه، ناصرالدين شاه و غيره و نيز آثار قلمي اعتمادالسلطنه، معيرالممالك و ديگران را تورق مي نماييم، حيواناتي كه در خارج حصار تهران يعني پهنه تهران بزرگ كنوني يافت مي شد و شكارچيان به صيد آنها دست مي زدند، عبارت بودند از:

    

    

    بز كوهي، قوچ وحشي، آهو، خرگوش، گورخر، كبك، تيهو، پلوه )پرنده حلال گوشت(، مرغ ماهيخوار، يوزپلنگ، خرس دماوندي، هو بره، باقرقره، چاخرق )پرنده حلال گوشت(، كل، بز، تكه، دراج، روباه و دله، قزقون )پرنده حلال گوشت(، بلدرچين، سمور، كركس و چاركر.

    

    

    5- شيوه شكار در ايران از گذشته هاي دور وجه غالبش تيراندازي سواره و يا پياده و مستقر بوده است كه اين خود مايه تعجب و تحسين اروپاييان بوده است و آنان از مهارت ايرانيان در تيراندازي و كشتن شكار هنگام سواري ياد كرده اند، ولي طريق ديگري هم از ايام دور مورد استفاده بوده و آن هم صيد آهو با سگ تازي و يا پرندگان به وسيله قوش و ديگر پرندگان شكاري نظير شنقار بوده است.

    

    

    در تهران قديم افرادي بودند كه حرفه آنها تربيت پرندگان شكاري بود كه به ايشان قوش ساز مي گفتند، از آن جمله اند تيمور ميرزاپسر، فرمانفرما و دو پسرش عالم شاه ميرزا و مسرورالسلطنه كه به همين سبب بسيار مورد توجه ناصرالدين شاه قرار داشتند.

    

    

    تيمورميرزا را گويند شيري از بچگي آورده و نزد خود بزرگ كرده بود، طوري كه شير هرگز از او جدا نمي گشت و كاملا به وي عادت كرده بود، حتي وقتي وي به حمام هم كه مي رفت، شير بايد با او به حمام برود و حيوان گرماي طاقت فرسارا تحمل مي كرد تا با تيمور ميرزا از حمام خارج شود. جالب آنكه در حمام دلاك ها جرات كيسه كشيدن او را از ترس شير نداشتند، بنابراين تيمورميرزا بايد خدمه خود را براي اين عمل همراه مي آورد.

    

    

    6- گو اينكه افراد عام هم براي شكار به آيين و رسومي پايبند بودند و اساسا كوه، دشت، كوير و جنگل بي بلد و بي تمهيداتي حرفه اي انجام نمي پذيرفت، اما شكار رفتن پادشاهان آيين و رسوم خاصي داشت كه شرح مفصل در اين مجال نمي گنجد.

    

    

    تلخيص از فرهنگ جامع تهران

    

    

    

    

    
داريوش شهبازي



    

 روزنامه اعتماد ملي، شماره 271 به تاريخ 16/10/85، صفحه 7 (جامعه)







در تاریخ : جمعه، 26 شهريور ماه، 1389
نویسنده:
(1636 مشاهده)

در مورخه : دوشنبه، 14 ارديبهشت ماه، 1394توسط
(مشخصات کاربر kherschar | ارسال پیغام شخصی)

با سلام    مطالب جالبی در مورد شکار در تهران قدیم نوشته اید. از گرد اوری و تحریر مطلب متشکرم . ایا شما فیلم شکار در ایل قشقائی در حدود 100 سال پیش که سیاه و سفید است را دیده اید. اگر ندیده اید دیدن ان خالی از لطف نیست اما باید اذان کنم که بی رحمی در شکار از زمان دیر باز هم وجود داشته است که در فیلم مذکور به وضوح دیده میشود .  تشکر

 
نام شما: [ کاربر جدید ]

نظر:
کد امنیتی
کد امنیتی

  [ بازگشت ]

بازدیدکنندگان غیر عضو حق ارسال نظر و پیشنهاد در مورد مطالب این سایت ندارند .
برای استفاده از سرویسهای مخصوص کاربران عضو فرم عضویت را تکمیل نمائید .
فروشگاه اینترنتی هاتسان رنجر